Reishi, shiitake i tremella coraz częściej pojawiają się w koncepcjach nowoczesnych produktów skincare. Zainteresowanie surowcami pochodzenia grzybowego wynika jednak nie tylko z ich rosnącej popularności, ale przede wszystkim z różnorodności związków bioaktywnych, które można z nich pozyskać.
Polisacharydy, w tym β-glukany, triterpenoidy i związki fenolowe są analizowane pod kątem właściwości nawilżających, aktywności antyoksydacyjnej oraz potencjalnego zastosowania w pielęgnacji wspierającej barierę naskórkową i skórę z oznakami starzenia.
Dla marek kosmetycznych oznacza to kolejne możliwości projektowania produktów odpowiadających na konkretne potrzeby skóry. Kluczowe pozostaje jednak właściwe wykorzystanie potencjału surowca – od jego charakterystyki i standaryzacji, przez opracowanie receptury, aż po ocenę bezpieczeństwa, stabilności i skuteczności gotowego kosmetyku.
Co sprawia, że grzyby są interesującym źródłem składników kosmetycznych?
Grzyby stanowią odrębną grupę organizmów o zróżnicowanym metabolizmie, dzięki czemu mogą wytwarzać wiele substancji o interesujących właściwościach fizykochemicznych i biologicznych.
W kosmetologii szczególną uwagę zwracają:
- Polisacharydy, w tym β-glukany – badane ze względu na zdolność wiązania wody, właściwości filmotwórcze oraz potencjalny wpływ wybranych frakcji na funkcjonowanie bariery naskórkowej.
- Triterpenoidy – związki występujące m.in. w grzybach z rodzaju Ganoderma, analizowane pod kątem aktywności biologicznej, w tym potencjału antyoksydacyjnego.
- Związki fenolowe – interesujące ze względu na aktywność antyoksydacyjną obserwowaną w określonych modelach laboratoryjnych.
- Inne metabolity grzybowe – stanowiące przedmiot badań nad nowymi surowcami i rozwiązaniami biotechnologicznymi.
Nie wszystkie ekstrakty grzybowe mają jednak identyczne właściwości. Ich profil chemiczny zależy m.in. od gatunku, wykorzystanej części organizmu, warunków hodowli, sposobu ekstrakcji oraz parametrów standaryzacji.
Dlatego przy opracowywaniu kosmetyku istotna jest nie tylko nazwa surowca, lecz również jego rzeczywisty skład, zawartość określonych substancji oraz powtarzalność parametrów jakościowych między kolejnymi partiami.
Tremella – polisacharydy w formulacjach nawilżających
Tremella fuciformis, znana również jako snow mushroom, jest jednym z przykładów grzybów wykorzystywanych jako źródło polisacharydów o interesujących właściwościach funkcjonalnych.
Ich zdolność wiązania wody sprawia, że są badane pod kątem zastosowania w produktach nawilżających. W zależności od charakterystyki surowca mogą również wpływać na właściwości reologiczne formulacji, tworzenie filmu na powierzchni skóry oraz odczucia sensoryczne podczas aplikacji.
Potencjał ten znajduje odzwierciedlenie także w badaniach formulacji kosmetycznych. W jednym z opisywanych badań emulsja zawierająca 0,1% ekstraktu z Tremella fuciformis wykazała korzystny wpływ na nawilżenie skóry oraz ograniczenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) w porównaniu z formulacją kontrolną.
Wyniki te są interesujące z perspektywy projektowania produktów nawilżających, jednak odnoszą się do konkretnego ekstraktu, jego stężenia i zastosowanej formulacji.
Tremella może być zatem rozważana jako składnik serum, esencji, żeli nawilżających i kremów ukierunkowanych na poprawę komfortu skóry.
Istotne znaczenie ma charakterystyka polisacharydów, w tym ich masa cząsteczkowa, rozpuszczalność oraz zachowanie w obecności innych składników receptury.
Warto również rozróżnić zdolność wiązania wody przez sam surowiec od skuteczności nawilżającej gotowego kosmetyku. Ta druga powinna być oceniana na podstawie odpowiednich danych i badań.
Reishi – potencjał antyoksydacyjny i badania nad wyrównywaniem kolorytu skóry
Ganoderma lucidum, znana jako reishi, zawiera różne grupy związków, w tym polisacharydy i triterpenoidy.
Zainteresowanie tym gatunkiem w kosmetologii wiąże się m.in. z badaniami nad aktywnością antyoksydacyjną i wpływem ekstraktów na wybrane procesy enzymatyczne.
W badaniu opublikowanym w 2026 roku analizowany ekstrakt z reishi wykazał aktywność antyoksydacyjną oraz zdolność hamowania aktywności tyrozynazy w zastosowanym modelu laboratoryjnym.
Tyrozynaza jest enzymem uczestniczącym w syntezie melaniny, dlatego substancje wpływające na jej aktywność są przedmiotem badań nad rozwiązaniami wspierającymi wyrównywanie kolorytu skóry.
Wynik inhibicji tyrozynazy in vitro nie jest jednak równoznaczny z potwierdzonym działaniem rozjaśniającym kosmetyku. Efekt obserwowany w modelu laboratoryjnym wymaga dalszej weryfikacji, uwzględniającej m.in. charakterystykę i stężenie ekstraktu, jego zachowanie w formulacji oraz skuteczność gotowego produktu.
Co istotne, wspomniane badanie obejmowało również opracowanie emulsji kosmetycznej zawierającej ekstrakt z reishi oraz ocenę jej wybranych parametrów jakościowych, w tym stabilności i skuteczności systemu konserwującego.
To ważny etap w rozwoju surowca: przejście od badania jego aktywności biologicznej do oceny możliwości wykorzystania w konkretnej postaci kosmetycznej.
Shiitake – badania nad enzymami związanymi ze strukturą skóry
Lentinula edodes, czyli shiitake, jest kolejnym gatunkiem analizowanym pod kątem potencjalnych zastosowań kosmetycznych.
W badaniu opublikowanym w 2026 roku oceniano m.in. aktywność ekstraktu wobec enzymów uczestniczących w procesach związanych z degradacją składników macierzy pozakomórkowej skóry.
W zastosowanym modelu laboratoryjnym analizowany ekstrakt wykazał 51,99% inhibicji elastazy oraz zależne od stężenia hamowanie aktywności kolagenazy.
Elastaza i kolagenazy należą do enzymów uczestniczących w degradacji białek macierzy pozakomórkowej, w tym elastyny i kolagenu. Procesy te mają znaczenie dla właściwości strukturalnych i mechanicznych skóry.
Aktywność ekstraktów wobec tych enzymów jest badana jako jeden z potencjalnych mechanizmów istotnych dla pielęgnacji skóry z oznakami starzenia.
Wyniki uzyskane w warunkach in vitro nie potwierdzają jednak, że zastosowanie ekstraktu shiitake w kosmetyku zapewnia ochronę kolagenu lub elastyny w skórze.
Takie działanie wymagałoby dalszej weryfikacji w odpowiednich modelach biologicznych oraz badań uzasadniających konkretne deklaracje produktu.
Warto również zauważyć, że wspomniane badanie obejmowało opracowanie modelowej formulacji kremowej i ocenę jej stabilności w zastosowanych warunkach badawczych.
Pokazuje to kierunek dalszych prac nad surowcami grzybowymi, w których ocena aktywności biologicznej jest łączona z badaniem możliwości ich zastosowania w gotowych formulacjach.
Grzyby a skin longevity – gdzie kończy się potencjał, a zaczynają dowody?
Skin longevity jest jednym z kierunków rozwoju współczesnej pielęgnacji, w którym uwaga przesuwa się z korekcji widocznych oznak starzenia na długoterminowe wspieranie prawidłowego funkcjonowania skóry.
Podejście to obejmuje zainteresowanie mechanizmami związanymi ze starzeniem biologicznym, odpornością skóry na czynniki stresowe oraz utrzymaniem jej funkcji ochronnych.
W tym kontekście surowce pochodzenia grzybowego mogą stanowić interesujący obszar badań ze względu na aktywność antyoksydacyjną wybranych związków, właściwości polisacharydów oraz potencjalny wpływ niektórych metabolitów na określone procesy biologiczne.
Należy jednak zachować istotne rozróżnienie.
Badania dotyczące neutralizowania wolnych rodników, inhibicji enzymów czy właściwości nawilżających nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że dany składnik spowalnia biologiczne starzenie skóry.
Co więcej, wymienione mechanizmy nie są równoważnymi wskaźnikami skin longevity. Każdy z nich opisuje inny aspekt funkcjonowania skóry i wymaga odrębnej interpretacji naukowej.
Z perspektywy rozwoju produktów longevity może być uzasadnionym kierunkiem koncepcyjnym, ale konkretne deklaracje działania powinny wynikać z odpowiednio zaprojektowanych badań.
Takie podejście pozwala budować komunikację produktu na wiarygodnych podstawach, zamiast rozszerzać wyniki badań laboratoryjnych na efekty, których jeszcze nie potwierdzono.
Od ekstraktu do gotowego kosmetyku – co decyduje o powodzeniu formulacji?
Obiecująca aktywność biologiczna surowca jest punktem wyjścia, a nie końcowym potwierdzeniem jego wartości w kosmetyku.
W procesie rozwoju produktu istotnych jest kilka wzajemnie powiązanych obszarów.
Dobór i standaryzacja surowca
Ekstrakty otrzymywane z tego samego gatunku mogą różnić się profilem chemicznym, zawartością określonych frakcji oraz parametrami fizykochemicznymi. Standaryzacja pomaga ograniczać zmienność między partiami i zwiększa przewidywalność procesu formulacyjnego.
W przypadku surowców pochodzenia naturalnego szczególne znaczenie ma również kontrola jakości, w tym identyfikacja surowca, ocena jego czystości i monitorowanie potencjalnych zanieczyszczeń.
Kompatybilność z recepturą
Rozpuszczalność, pH, obecność elektrolitów, interakcje z emulgatorami i zagęstnikami oraz wpływ surowca na lepkość i sensorykę mogą decydować o możliwościach jego zastosowania.
Składnik wykazujący interesującą aktywność w badaniach laboratoryjnych nie zawsze zachowuje oczekiwane właściwości po wprowadzeniu do złożonej formulacji kosmetycznej.
Stabilność i bezpieczeństwo
Gotowa formulacja wymaga odpowiedniej oceny stabilności fizykochemicznej, jakości mikrobiologicznej, kompatybilności z opakowaniem oraz bezpieczeństwa stosowania.
W zależności od charakterystyki produktu istotna może być również ocena skuteczności systemu konserwującego.
Właściwości ekstraktu nie zastępują tych etapów.
Uzasadnienie deklarowanego działania
Wyniki badań surowca mogą stanowić część naukowego uzasadnienia wyboru składnika, ale nie oznaczają automatycznie potwierdzenia skuteczności gotowego kosmetyku.
Zgodnie z wymaganiami dotyczącymi deklaracji kosmetycznych stosowanych na rynku Unii Europejskiej komunikowane właściwości produktu powinny znajdować potwierdzenie w odpowiednich i weryfikowalnych dowodach.
Rodzaj oraz zakres dokumentacji i badań powinny być dostosowane do konkretnej deklaracji. Nie każda właściwość wymaga przeprowadzenia osobnego badania klinicznego, jednak przedstawiane konsumentom informacje muszą być rzetelne i odpowiednio uzasadnione.
Jak wykorzystać potencjał surowców grzybowych w rozwoju portfolio?
Dla marek kosmetycznych największą wartością nie jest samo wprowadzenie ekstraktu grzybowego do receptury, lecz możliwość wykorzystania jego określonych właściwości w spójnej koncepcji produktowej.
Polisacharydy Tremella mogą być rozważane w formulacjach nawilżających, ekstrakty reishi w projektach badających potencjał antyoksydacyjny i wyrównywanie kolorytu, a shiitake w koncepcjach pielęgnacji skóry z oznakami starzenia.
Każdy z tych kierunków wymaga jednak indywidualnej oceny surowca, odpowiedniej technologii oraz weryfikacji działania produktu.
Istotne jest również dopasowanie składnika do założeń całej linii kosmetycznej. Właściwości surowca powinny wspierać konkretną funkcję pielęgnacyjną, a nie stanowić wyłącznie element komunikacji marketingowej.
Właściwie zaplanowany rozwój formulacji pozwala połączyć interesujący składnik z określonymi potrzebami skóry, oczekiwaniami konsumentów i wiarygodną komunikacją marki.
MG Evolution – od koncepcji do gotowego produktu
W MG Evolution rozwój kosmetyków opieramy na połączeniu wiedzy o surowcach, kompetencji technologicznych oraz odpowiednio zaplanowanych badań.
Wspieramy marki w opracowywaniu receptur dopasowanych do założeń produktu, jego docelowego zastosowania i pozycjonowania rynkowego. Uwzględniamy przy tym wymagania dotyczące stabilności, bezpieczeństwa, właściwości użytkowych i możliwości wdrożenia do produkcji.
Surowce pochodzenia grzybowego są jednym z przykładów, jak rozwój wiedzy o składnikach może dostarczać kolejnych inspiracji do projektowania kosmetyków.
Planujesz rozwój nowej linii skincare lub poszukujesz składników o interesującym potencjale formulacyjnym?
Porozmawiaj z zespołem MG Evolution o możliwościach opracowania produktu dopasowanego do potrzeb Twojej marki.